Nguyễn Trường Tộ, nhà cải cách yêu nước

Dec 25, 2009

Nguyễn Trường Tộ sinh năm 1828 làng Bùi Chu (Nghệ An).
Năm 1858 Giám mục Gô Chi ê đưa ông sang Pháp du học; năm 1861 về nước.
Từ năm 1861-1871 ông liên tục gửi lên triều đình Huế những "Bản điều trần" đề nghị cải cách đất nước.
Đáng chú ý nhất là bản Thiên hạ đại thế luận năm 1863; Dụ tài tế cấp bổng từ năm 1863; Lục lợi từ năm 1866; Tế cấp bát điều năm 1867...
Qua các Bản Điều trần ông đã tha thiết đề nghị triều đình cải cách chính trị, kinh tế, văn hoá-giáo dục, quân sự để dân giàu nước mạnh xã hội văn minh.
Những đề nghị của ông không những bị triều đình đã mục nát gạt bỏ, mà tính mạng ông nhiều lần bị đe doạ. Tương truyền, như muốn phá bỏ hòn đá tảng cản bước quan lại đục khoét ngân khố, hưởng lạc trên mồ hôi nước mắt của người dân, bọn quan lại bất nhân ngầm đầu độc hãm hại ông thời gian dài.
Năm 1871, ông như bị bệnh mà mất, lúc trí tuệ, kiến thức đang ở đỉnh cao, khi mới 44 tuổi.

"Một kiếp sa chân, muôn kiếp hận

Ngoảnh đầu cơ nghiệp ấy trăm năm..."

Theo nhiều học giả và công chúng, các bản điều trần của ông nếu được áp dụng là một sách lược lớn biến Việt Nam thành một nước hùng cường, tạo nên chuyển biến quan trọng trong lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Sau này có nhiều Chuyên luận về Nguyễn Trường Tộ:
Nguyễn Trường Tộ, nhà cải cách không gặp thời.
Nguyễn Trường Tộ, nhà tư tưởng lớn của thế kỷ 19.
Nguyễn Trường Tộ, người đi trước thời đại.
Sau ngày triều Nguyễn sụp đổ, tên ông được đặt cho 1 phố của Hà Nội, như nhiều nhà yêu nước.